انتخابات مجلس دوم

انتخابات دومین دوره مجلس در روز 26 فروردین ماه سال 1363 برگزارشد. برگزاری این دوره با دوران پر تلاطمی از انقلاب اسلامی مصادف بود. انتخابات این دوره شدیداً تحت‌الشعاع جنگ قرار داشت. جنگ تحمیلی با فتح خرمشهر وارد مرحله حساسی شده بود. تصرف بخش‌هایی از مناطق مرزی کشور توسط نیروهای عراق عملا برگزاری انتخابات در این مناطق را غیرممکن ساخته بود اما انتخابات حوزه‌های جنگ زده برای مهاجرین آن شهرها در حوزه‌های مجاور برگزار شد.
تصویب طرح عدم کفایت سیاسی رییس جمهور در مجلس اول و عزل بنی صدر از ریاست جمهوری، حادثه انفجار دفتر حزب جمهوری اسلامی و شهادت دکتر بهشتی و ۷۲تن از یاران انقلاب از دیگر حوادثی بود که فضای کشورمان را در روزهای پیش از انخابات تحت تاثیر قرار می داد.
در این دور از مجموعاً ۲۴میلیون و ۱۴۳هزار و ۴۹۸ نفر واجدشرایط بودند که ۱۵میلیون و ۶۰۷هزار و ۳۰۶نفر شرکت کردند. میزان مشارکت مردم در این انتخابات 64/64 درصد بود.
درمرحله دوم این انتخابات نیز ۶میلیون و ۶۷۹هزار و ۳۲۴ نفر شرکت کردند.
این انتخابات آغاز رقابت نیروهای انقلاب بود و سرآغازی برای ارائه دیدگاهها و فهرست های فرعی از چپ و راست و بروز تمایلات تمایزطلبانه ای بود که در انتخابات های بعد به شکل آشکارتری خود را نشان داد.

هیئت رئیسه
رییس مجلس دوم، حجت الاسلام والمسلمین اکبر هاشمی رفسنجانی و نائب رئیسان محمد یزدی، مهدی کروبی و محمدمهدی ربانی املشی بودند.

تائید و رد صلاحیت‌ها
در انتخابات دومین دوره­‌ی مجلس شورای اسلامی، حدود 1592 نفر آمادگی خود را برای کاندیداتوری اعلام و ثبت­نام نمودند که از این بین حدود 266 نفر از داوطلبین صلاحیت‌شان توسط هیئت‌های اجرایی و شورای نگهبان رد شد که درصد رد صلاحیت شده‌ها 71/16 درصد بود. از تعداد 1326 نفر تأیید صلاحیت شده، 115 نفر نیز اعلام انصراف نمودند.
در این دوره از انتخابات مجلس شورای اسلامی، ناطق نوری، وزیر کشور بود. رد صلاحیت یکی از نامزدهای این انتخابات از سوی شورای نگهبان، منجر به شورش می‌شود. به دنبال این شورش،وزیر کشور وقت دستور می دهد کسی که با نظر شورای نگهبان مخالفت کرده و در کشور نیز شوراش به پا کرده است را زندانی کنید. ناطق نوری در کتاب خاطراتش که توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامی به چاپ رسیده است، در این باره می‌گوید:
در انتخابات مجلس دوم شورای اسلامی، آقای «سید محمدعلی زابلی» از سیستان را شورای نگهبان ردصلاحیت کرده بود. ایشان روحانی بود و خیلی هم قیافه‌ی علمایی داشت. برخی از سیستانی‌ها هم شورش کرده و دفتر امام جمعه را آتش زدند و سپس به طرف استاندارای حرکت کرده بودند که آنجا را تصرف کنند. آقای سید «احمد نصری» که استاندار آنجا بود، تلفن زد و گفت: «حاج آقا، دارند به طرف استانداری می آیند ما چه کار کنیم؟» گفتم: «کوتاه نیایید، برخورد کنید.» جمعه ظهر بود به آقای آخوندی که برای تشکیل شورای تأمین ویژه به ارومیه رفته بود، گفتم مستقیماً از همان جا به زاهدان برود. اتفاقاً در آن جمعه آقای شمخانی هم حضور داشتند، لذا این دو نفر به اتفاق، به زاهدان پرواز کردند و جمعه بعد از ظهر کنترل اوضاع را در اختیار گرفتند و آقای فلاحیان نیز روز بعد به آنها پیوست سپس آقای فلاحیان و آخوندی و شمخانی را با نیرو و امکانات و اختیارات به آنجا فرستادم. فردا آقای زابلی را قانع کردند که به استانداری برود. آقای آخوندی زنگ زد و گفت «آقای زابلی اینجاست، چه کار کنیم؟» گفتم: «به ایشان احترام بگذارید، اما عمامه‌ی ایشان را بردارید و چشمهایش را ببندید و او را به زندان بیندازید.» آقای آخوندی گفت: «این کارهزینه‌ی بالایی دارد.» گفتم: «همین که دستور می‌دهم عمل کنید».

وضعیت احزاب و گروه‌ها
در پایان دوره­ اول مجلس شورای اسلامی و در زمان انتخابات مجلس دوم، با کنار رفتن نیروهای لیبرال (نهضت آزادی به همراه بنی‌صدر و همفکران او) و همچنین مارکسیت‌ها و چپ‌ها از جمله حزب توده و سازمان مجاهدینِ خلق، نوعی ثبات در فضای سیاسی کشور حاکم شده بود. بنابراین دومین دوره­ی انتخابات مجلس شورای اسلامی عملا صحنه­ رقابت بین نیروهای وفادار به انقلاب و پیرو خط امام بود. هم­چنین این شرایط باعث شد تا با از بین رفتن نیروهای رقیب، اتحاد و یک­دستی میان نیروهای مذهبی، که بیشتر ناشی از مقابله با رقبا بود، به تدریج رنگ ببازد.
مطالعه­ روزنامه‌ها و جراید زمان انتخابات مجلس دوم نشان می‌دهد که مهم‌ترین و جدی‌ترین احزاب شرکت­ کننده در این دوره از انتخابات، جامعه­ روحانیت مبارز و حزب جمهوری اسلامی بودند. حزب جمهوری اسلامی به عنوان اصلی‌ترین نیروی سیاسی کشور به همراه گروه‌های سیاسی- اجتماعی، همچون روحانیت و دانشگاهیان و اصناف و بازار در این عرصه فعالیت می‌کردند. روحانیت در دو قالب تشکیلاتی جامعه­ روحانیت مبارز و جامعه­ مدرسین حوزه­ علمیه­ قم فعالیت داشت. دانشگاه نیز در قالب دفتر تحکیم وحدت (اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان دانشگاه‌های سراسر کشور) فعال بود.
جامعه­ی روحانیت مبارز و حزب جمهوری اسلامی پس از وقایع سال 60 و حذف جریان بنی‌صدر و سازمان مجاهدین خلق، نسبت به یکدیگر هم­گرایی زیادی پیدا کرده بودند. البته دبیرکلی آیت ­الله خامنه‌ای در حزب جمهوری اسلامی و هم­زمان با آن عضویت ایشان در جامعه­ روحانیت مبارز باعث نزدیکی بیشتر این دو تشکل شده بود. در این انتخابات، حزب جمهوری اسلامی بر شکسته نشدن آرا و وحدت میان نیروهای خط امام تأکید داشت و برای همین دبیرکل حزب اعلام کرده بود که ما افراد صالح را حتی اگر عضو حزب نباشند، کاندید خواهیم کرد. در واقع، حزب برای جلوگیری از اختلاف، تمرکز خود را در جهت ائتلاف نیروهای خط امام قرار داده و بر وحدت تأکید داشت. نگاهی به فهرست انتخاباتی حزب جمهوری اسلامی در تهران نیز نشان از این رویکرد دارد. حضور افراد خارج از حزب مانند مهدی کروبی، محمد یزدی، عاتقه صدیقی، محمدباقر محی‌­الدین انواری و... در لیست حزب جمهوری اسلامی، تکیه بر صلاحیت افراد و نه وابستگی حزبی داشت.
حزب جمهوری اسلامی و جامعه­ روحانیت مبارز، تقریبا در انتخابات مجلس دوم با اختلاف ناچیزی کاندیداهای مشترکی را در تهران معرفی کردند. با توجه به این­که لیست کاندیداهای انتخابات تهران نشان‌گر جهت‌گیری احزاب و جناح‌های سیاسی نیم‌بند آن دوره بود، می‌توان به راحتی از روی لیست ارائه شده از سوی این دو تشکل به همگرایی آنها پی‌برد. از لیست 17 نفره­ تهران در مرحله دوم انتخابات، جامعه­ روحانیت مبارز با حزب جمهوری اسلامی فقط سه اختلاف داشت که عبارت بودند از: سیدمحمد اصغری، فضل­الله محلاتی و موسویان.
در این انتخابات، مانند انتخابات مجلس اول شورای اسلامی، جامعه­ مدرسین حوزه­ی علمیه­ قم، دستور قبلی امام خمینی مبنی بر عدم دخالت در انتخابات را مبنای کار خود قرارداد و از معرفی کاندیدای سراسری برای مجلس شورای اسلامی اجتناب کرد و تنها به بیان معیارهای کاندیدای اصلح بسنده نمود.
در کنار جامعه­ روحانیت مبارز و حزب جمهوری اسلامی که دو جریان سیاسی غالب در کشور بودند، لیکن دو جریان دیگر که بسیار ضعیف‌تر از اتحاد دو جریان فوق بودند، نیز وجود داشت. این جریان‌ها عبارت بودند از، سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و دفتر تحکیم وحدت. سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی خود دچار اختلاف درونی ناشی از اختلاف سلیقه‌ها و جناح‌بندی درونی به دو جناح راست و چپ بود. و از طرفی اعضای برجستهی آن غالبا در پست‌های مختلف دولتی و یا وزارت‌خانه‌ها مشغول به کار بودند و یا آن­که در جبهه‌های جنگ به صورت داوطلب در رده‌های مختلف نظامی همچنین در سپاه پاسداران مشغول فعالیت بودند و به طور کلی از صحنه­ سیاسی کشور دور بودند. از این رو نماینده­ی ولی فقیه در این تشکل یعنی آیت­ الله راستی کاشانی که خود از روحانیون منتسب به جریان راست بود و همچنین برخی از اعضای برجسته­ این سازمان که به جریان راست متمایل بودند علی­رغم حضور قدرتمند جریان چپ در سازمان، حمایت خود را از لیست انتخاباتی اصناف و بازار (جناح راست) اعلام نمودند. این سازمان در اعلامیه‌ای در آستانه­ اولین مرحله‌ی انتخابات به طور رسمی از لیست بازار و اصناف حمایت کرد.
بنابراین سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی، تنها تشکل سیاسی غیر روحانی نیز عملا از جریان راست که ائتلافی از جناح راست حزب جمهوری اسلامی و جامعه روحانیت مبارز بود، حمایت نمود.
در این میان جریان مستقل دانشجویی، یعنی دفتر تحکیم وحدت، بدون ائتلاف با جناح قدرتمند راست، لیستی از نیروهای سیاسی جوان و آرمان‌گرا که غالبا از دانشجویان پیرو خط امام و روحانیون جناح چپ تشکیل می‌شد، ارائه نمود و به صورت مستقل وارد صحنه­ی انتخابات شد. که البته انجمن اسلامی معلمان و خانه­ ‌کارگر از آن حمایت نمودند.
لیست دانشجویان به علت آن­که در برگیرنده­ تمامی عناصر مستقل از جناح راست بود با استقبال بی‌نظیر جناح چپ حزب جمهوری اسلامی، دولت میرحسین موسوی و بالاخره روحانیون جناح چپ جامعه­ روحانیت مبارز مواجه گشت. در این مرحله از انقلاب برای اولین بار پس از وقایع سال 1360 دو جناح سیاسی داخل حکومت یا به قول امروزی خودی‌ها، به طور شفاف‌تری به صف‌بندی در مقابل هم پرداختند. در یک سو جناح بازار و اصناف (غالبا اعضای مؤتلفه اسلامی که هنوز در حزب جمهوری اسلامی فعالیت می‌کردند)، جناح راست حزب جمهوری اسلامی (غالبا اعضای مؤتلفه اسلامی)، جناح راست سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و بالاخره جناح راست جامعه­ روحانیت مبارز تهران قرار داشتند و در سوی دیگر دفتر تحکیم وحدت، جناح چپ حزب جمهوری اسلامی (مجتمع در دولت میرحسین موسوی)، جناح چپ جامعه­ روحانیت مبارز و بالاخره جناح چپ سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی قرار داشتند. البته این جناح­ بندی، به هیچ عنوان به صورت علنی از سوی مقامات رسمی در میان مردم مطرح نمی‌شد و بر عدم وجود هرگونه اختلاف‌نظر در بین مسئولین نظام تأکید می‌نمودند، اما از نوع لیست دادن این دو جناح که کمتر نقطه­‌ی اشتراکی داشت به خوبی مشخص بود که دو جریان فکری در عرصه‌ی سیاسی کشور وجود دارد.
صف‌بندی بین دو جناح زمانی شدت یافت که عده‌ای از روحانیون و وزرا و نمایندگان مجلس اول در یک اقدام بی‌سابقه از لیست دفتر تحکیم وحدت حمایت نمودند. این افراد غالبا همان‌هایی بودند که بعد از سال 1367 به طور علنی مجمع روحانیون مبارز را تشکیل داده و نام جناح چپ را به خود گرفتند و عده‌ای دیگر از آنها در اواخر سال 1374، حزب کارگزران سازندگی را تأسیس کردند. اسامی افرادی که طی اعلامیه‌ای در مرحله دوم انتخابات مجلس دوره‌­ی دوم از لیست دفتر تحکیم وحدت حمایت نمودند عبارت بودند از: سیدمحمد موسوی خوئینی‌ها، صادق خلخالی، مهدی کروبی، اسدالله بیات، حسن هاشمیان، محمود دعایی، حمیدزاده، مجید انصاری، محمدعلی صدوقی، محسن نوربخش، محمدعلی نجفی، حسن شاه­چراغی، تقی بانکی، عطاءالله مهاجرانی، صباح زنگنه، بهزاد نبوی، حسین نمازی، فخرالدین حجازی، مصطفی هاشمی طباء و عباسعلی زالی. این اقدام اعتراض شدید شورای نگهبان به ویژه امامی کاشانی، یکی از فقهای آن شورا را برانگیخت. انتشار این اعلامیه، نوعی دخالت مسئولان اجرایی در فرایند انتخابات و جانب‌داری آنان از گروهی خاص قلمداد می‌شد.
موضع نهضت آزادی در انتخابات مجلس دوم، تحریم انتخابات بود. به دلیل درگیری‌هایی که بین اکثریت مجلس اول (فراکسیون حزب جمهوری اسلامی و مستقل‌ها) با سران فراکسیون همنام (نهضت آزادی) رخ داد، فراکسیون همنام، انتخابات مجلس دوم را تحریم کرد. تلاش نهضت آزادی و فراکسیون مربوطه­ این تشکل در مجلس اول آن بود که با تاکتیک قهر، اذهان مردمی و افکار عمومی را متوجه خود سازد. اما چون فراکسیون مزبور، اولا از پایگاه اجتماعی حداقلی در بین روشنفکران و طبقات بالای جامعه برخوردار بود و ثانیا نتوانسته بود روابط خود را با رهبری انقلاب، که سیاست و حکومت تحت تأثیر شخصیت محوری ایشان قرار داشت، پس از برخوردهای متعدد از دوران دولت موقت، اشغال لانه­ی جاسوسی، درگیری‌های رئیس­ جمهور و اکثریت مجلس و به خصوص موضوعی چون لایحه­ قصاص تصحیح نماید، مورد توجه افکار عمومی قرار نگرفت. نتیجه­ وضعی تحریم مزبور، به کنار نهاده شدن نهضت آزادی و هوادارانش به طور طبیعی و اختصاص فضای انتخاباتی مجلس دوم به هواداران فراکسیون اکثریت مجلس اول بود.

برگزاری انتخابات و نتایج آن
برگزاری انتخابات این دوره­ مجلس با تصرف بخش‌هایی از مناطق مرزی کشور توسط نیروهای بعثی عراق مصادف بود. ولی با این وجود، انتخابات در 26/1/1363، مصادف با میلاد حضرت علی(ع) در موعد مقرر در 193 حوزه انتخابیه برای انتخاب 270 نماینده در موعد مقرر برگزار شد. نحوه­ اجرای انتخابات نیز به سه صورت: 1- سراسری مستقیم 2- سراسری غیر مستقیم و 3- سراسری برای اقلیت‌های دینی برگزار شد. انتخابات سراسری مستقیم شامل 187 حوزه­ انتخابیه بود و انتخابات سراسری غیر مستقیم در شهرهای جنگ‌زده شامل آباده، دهلران، مهران، دشت آزادگان، قصرشیرین و خرمشهر انجام شد. انتخابات سراسری برای اقلیت‌های دینی نیز شامل ارامنه شمال و جنوب، آشوری و کلدانی، کلیمیان و زردتشتیان بود.
با وجود واجدین شرایط 498/143/24 نفر، حدود 15 میلیون و 482 هزار و 523 رأی به صندوق اخذ رأی ریخته شد که 121 نفر با کسب اکثریت آرا به مجلس راه یافتند و انتخاب اعضای باقیمانده به مرحله­ دوم کشیده شد.
مرحله دوم انتخابات در تاریخ 27/2/1363 برگزار گردید. در این انتخابات 6 میلیون و 56 هزار و 706 نفر شرکت کردند که 130 نفر از نمایندگان در این مرحله انتخاب شدند. انتخابات میان دوره‌ای نیز در تاریخ‌های 18/5/1363، 23/6/1363، 4/8/1363، 10/5/1365 و 16/8/1365 برگزار شد. همچنین این دوره از انتخابات مجلس در امنیت کامل برگزار شد. و شاید حضور آیت­ الله خامنه‌ای برای رأی دادن در مسجد ابوذر یعنی جایی که پیش از آن با ترور ناموفق ایشان در 6 تیرماه 1360 همراه بود، نمادی از آن باشد که انتخابات در امنیت کامل و محیطی سالم برگزار می‌گردد.
همچنین به نظر می‌رسد در این دوره از انتخابات، هماهنگی کامل بین وزارت کشور و شورای نگهبان وجود داشته و انتخابات با کمترین اختلاف میان وزارت کشور با شورای نگهبان برگزار شده باشد. آقای علی ­اکبر ناطق نوری که در همان زمان برگزاری انتخابات دوره دوم مجلس شورای اسلامی در مقام وزیر کشور، مسئول برگزاری انتخابات بود، در مورد این دوره از انتخابات مجلس چنین می‌گوید: «انتخابات مجلس دوم را من برگزار کردم. شاید در شورای نگهبان سالی نباشد که بحث انتخابات باشد و ذکر خیری از من نکنند. آقایان شورای نگهبان چه آنهایی که در آن موقع بودند، مثل آقای صافی و چه اینهایی که الان هستند مثل آقای جنتی، معتقد هستند که کمترین دوره‌ای از انتخابات مثل دوره­ وزارت آقای ناطق نوری بود که هیچ تنشی با وزارت کشور نداشتیم. بین من و شورای نگهبان اصلا اختلافی نبود. من خودم می‌رفتم و با شورای نگهبان می‌نشستیم و قضایا را حل می‌کردیم.»
میزان مشارکت مردم در انتخابات مجلس دوم، 64/64 درصد بود. که به تفکیک استان از این قرار بود: آذربایجان شرقی 22/57 درصد، آذربایجان غربی 84/64 درصد، اصفهان 06/69 درصد، ایلام 45/72 درصد، باختران 88/65 درصد، بوشهر 34/60 درصد، تهران 05/74 درصد، چهارمحال و بختیاری 81/66 درصد، خراسان 97/67 درصد، خوزستان 54/75 درصد، زنجان 12/81 درصد، سمنان 59/38 درصد، سیستان و بلوچستان 38/66 درصد، فارس 91/47 درصد، کردستان 53/67 درصد، کرمان 36/52 درصد، کهکیلویه و بویراحمد 87/78 درصد، هرمزگان 28/60 درصد، همدان 45/69 درصد، یزد 23/75 درصد.

فهرست نمایندگان منتخب

آ، ا
    محمدباقر آخوندی - آذربایجان شرقی (شبستر)
    حسن آقاحسینی طباطبایی - سیستان و بلوچستان (زابل)
    اسماعیل آهنی - گیلان (آستارا)
    محمد صالح احمدوند - همدان (ملایر)
    مرادعلی احمدی - کرمانشاه (سنقرکلیایی)
    عبدالکریم اربابی - سیستان و بلوچستان (چابهار)
    علی ارومیان - آذربایجان شرقی (مراغه)
    فریدون استکی - چهار محال بختیاری (شهرکرد)
    محمد اسحق مدنی - سیستان و بلوچستان (سراوان)
    عبدالرضا اسدی‌نیا - خوزستان (اهواز)
    ابراهیم اسرافیان - تهران (تهران)
    علی‌اصغر اسفندیارپور - لرستان (کوهدشت)
    ابراهیم اسلامی خرمی - فارس (اقلید)
    احد انجیری مطلق - آذربایجان غربی (مهاباد)
    سعید امانی - تهران (تهران)
    میرزا احمد امیرزاده ایرانی - آذربایجان شرقی (اردبیل)
    رضا اکرمی - سمنان (سمنان)
    محمد ایوبی - خراسان رضوی (بجنورد)

ب

    محمدرضا باهنر - کرمان (بافت)
    علی‌بابا بابائی - خراسان رضوی (اسفراین)
    اسدالله بادامچیان - تهران (تهران)
    عباس‌علی بهاری اردشیری - مازندران (ساری)
    احمد بهشتی - فارس (فسا)
    شهاب‌الدین بی‌مقدار - آذربایجان شرقی (خاروانا / ورزقان)
    غلامرضا بیات - زنجان (ماهنشان)
    احمد بیگدلی آذری - مرکزی (قم)

پ

    اکبر پرهیزکار - آذربایجان شرقی (تبریز)
    علی پریزاد - آذربایجان غربی (نقده)
    حکم‌الله پزشکی - آذربایجان شرقی (میانه)
    حسین پورسالاری - کرمان (کهنوج)
    محمدمهدی پورگل - گیلان (بندر انزلی)

ج

    میرحیدر جعفری حصارلو - آذربایجان شرقی (بناب / ملکان)
    ابراهیم جمال یوسفی(دشتی) - بوشهر (رودباران)

چ

    حسین چیت‌ساز شاهرودی - سمنان (شاهرود)

ح

    ابواحسن حائری‌زاده - خراسان رضوی (بیرجند)
    ابوطالب حجازی کمساری - گیلان (رشت)
    عزیز حجتی - آذربایجان غربی (ماکو)
    ابوالحسن حسینی - مازندران (مینودشت)
    فضل الله حسینی برمایی - خراسان رضوی (درگز)
    محمد حسینی خامنه‌ای - خراسان رضوی (مشهد)
    علی حسینی‌زاده - چهار محال بختیاری (بروجن / لردگان)
    محمد حسینی‌نژاد - یزد (اردکان)
    مهدی حسینی‌نژاد - مازندران (نور / محمود آباد)
    محمد حصاری - کرمانشاه (کنگاور)
    علی‌اکبر حمیدزاده - زنجان (آوج / بوئین زهرا)
    هاشم حمیدی - همدان (همدان)

خ

    علی خرمتایی - کردستان (بانه / سقز)
    محمد خزاعی ترشیزی - گیلان (رشت)
    علی‌اصغر خلیلی - مازندران (بهشهر)
    طالب خیاطی - خوزستان (دشت آزادگان)

د

    ابالقاسم داودالموسوی دامغانی - خوزستان (رامهرمز)
    محمدباقر داودی - مازندران (کردکوی)
    حامد دامنی - سیستان و بلوچستان (خاش / نصرت آباد / میرجاوه)
    مطلب دشتی تولیر - آذربایجان شرقی (مغان)
    عزت الله دهقان - خراسان رضوی (تایباد / تربت جام)
    سید محمود دعائی - تهران (شهر ری / شمیرانات)

ر

    محمدمهدی ربانی املشی - تهران (تهران)
    حسین‌علی رحمانی - کردستان (بیجار)
    ابوالفضل رحمانی اصل - همدان (رزن)
    رحمان رحیمی - کرمانشاه (پاوه)
    نوالدین رحیمی - لرستان (ملاوی)
    عباس رحیمی - بوشهر (دشتستان)
    غلامرضا رحیمی حاجی آبادی - خوزستان (بندر ماهشهر)
    ابوالقاسم رزاقی - مازندران (تنکابن / رامسر)
    مرتضی رضوی - آذربایجان شرقی (تبریز)
    حسن روحانی - تهران (تهران)
    علی‌اکبر روحانی‌فر - ایلام (دهلران)
    محسن رهامی - زنجان (خدابنده)
    غلامحسین رهبرپور - همدان (تویسرکان)

ز

    مریم زعفرانی بهروزی - تهران (تهران)
    رضا زواره‌ای - تهران (تهران)
    حجت الله زمانی - لرستان (بروجرد)
    ولی الله زمانی - مازندران (بابل)

س

    عبدالحسین ساوه - کرمان (کرمان)
    میرغفار سجادنژاد الوار - آذربایجان شرقی (بستان آباد)
    حسین سلطانی -اصفهان (اردستان)
    ‌‌‌‌حسین سبحانی‌نیا - نیشابور (خراسان رضوی)
    غلامرضا سلطانی - تهران (کرج)
    فریدون سلیمی - آذربایجان غربی (میاندوآب)
    میرعلی نقی سیدخاوری لنگرودی - گیلان (لنگرود)
    ابوالفضل موسوی‌تبریزی (سیدریحانی) - آذربایجان شرقی (تبریز)

ش

    محمد شاورانی - آذربایجان غربی (بوکان)
    حسن شاهچراغی - سمنان (سمنان)
    مهدی شاملو محمودی - همدان (ملایر)
    صمد شجاعیان - فارس (ممسنی)
    علی شوشتری - خراسان رضوی (نیشابور)
    محمد اسناعیل شوشتری - خراسان رضوی (قوچان)
    محمدعلی شقاقیان - فارس (شیراز)
    قلی شیخی - خوزستان (ایذه)
    محمد شینی - خوزستان (مسجد سلیمان)

ص

    محمدعلی صاحب الزمانی - آذربایجان غربی (ارومیه)
    حسن صادق‌لو - مازندران (رامیان)
    محمدصادق صادقی گیوی (خلخالی) - مرکزی (قم)
    نصرالله صالحی حاجی آبادی -اصفهان (اصفهان)
    جلیل صدر طباطبایی - یزد (یزد)
    عاتقه صدیقی - تهران (تهران)
    لطیف صفری - کرمانشاه (اسلام‌آباد غرب)
    محمود صفری - تهران (دماوند)
    عباس صفوی کوهساره - گیلان (فومن)

ط

    محمدصالح طاهری خرم آبادی - لرستان (خرم‌آباد)
    عبدالصاحب طاهری موسوی - خوزستان (خرمشهر / شادگان)
    مهدی طباطبایی شیرازی - خراسان رضوی (مشهد)

ع

    ابراهیم عباسپور - آذربایجان شرقی (کلیبر)
    محمدرضا عباسی‌فرد - لرستان (خرم‌آباد)
    علی عبدالله پور - آذربایجان شرقی (هشترود)
    محمدعلی عربی - خراسان رضوی (کاشمر)
    عبدالله عطائی - کردستان (سنندج)
    محمدامین عفری (طرفی) - خوزستان (آبادان)
    رحیم علی‌زاده باروق - آذربایجان شرقی (اردبیل)

غ

    علی‌ محمد غریبانی - آذربایجان شرقی (اردبیل)

ف

    جلال‌الدین فارسی - تهران (تهران)
    فخرالدین فال اسیری - فارس (استهبان / نی‌ریز)
    اسماعیل فدائی - مرکزی (سربند)
    مرتضی فهیم کرمانی - کرمان (کرمان)

ق

    مهدی قائمی‌فر - فارس (سروستان)
    مصطفی قادری - آذربایجان غربی (سردشت / پیرانشهر)
    حسین قاضی زاده هاشمی - خراسان رضوی (فریمان / سرخس)
    زین‌العابدین قربانی پنجاه - گیلان (آستانه اشرفیه)
    حسین قطمیری - فارس (شیراز)
    عبدالعلی قنبری قادیکلائی - مازندران (قائمشهر)

ک

    قنبر کبیری - فارس (مرودشت)
    مهدی کروبی - تهران (اسلامشهر / تهران / ری / شمیرانات)
    رضا کریمی (زاده ۱۳۳۲) - آذربایجان شرقی (مرند)
    فواد کریمی - خوزستان (اهواز)
    آنه محمد کوسه غراوی - مازندران
    محمد کلاته‌ای - خراسان رضوی (بجنورد)
    محمد کیاوش - خوزستان (آبادان)

ل

    محمدتقی لطفی - ایلام (ایلام)

م

    محمد محمدی-دلفان/سلسله
    عباس متین - هرمزگان (بندرعباس)
    حسین محقق بانکی - تهران (کرج)
    حسین محمدخانی شاهرودی - فارس (داراب)
    حسین محمدی آذر - زنجان (تاکستان)
    محمدباقر محی‌الدین انواری - تهران (تهران)
    ابوالحسن مخزن موسوی - گیلان (رودبار)
    محمود مروی سماورچی - خراسان رضوی (طرقبه / چناران)
    جمشید مزارعی غریب - خوزستان (بندر ماهشهر)
    داود مصطفوی سیاه مزگی - گیلان (رشت)
    سید احمد کاشانی -اصفهان (قمصر / نطنز)
    علی معرفی‌زاده - خوزستان (خرمشهر / شادگان)
    محمد معزالدین - اصفهان (اصفهان)
    میرمرتضی موسوی ابره بکوه - خوزستان (اندیمشک / شوش)
    حسن موسوی‌پور - زنجان (ابهر)
    حسین موسویان - تهران (تهران)
    پرویز ملک‌پور - نمایندگان اقلیت (اقلیت‌های دینی / زرتشتیان)
    علی ملکوتی - آذربایجان شرقی (سراب)
    برزو مهبودی - فارس (کازرون)
    مهدی مهدوی حاجی - مازندران (بابلسر / بندپی / فریدونکنار )
    مهدی مهدی‌زاده - خراسان رضوی
    قاسم مهرزاد صدقیان - آذربایجان غربی (سلماس)
    مجتبی میرجعفری - مرکزی (اراک)
    عباس میرحیدری - تهران (شهریار)
    عیدی محمد میرزایی عطاآبادی - اصفهان (فلاورجان)

ن

    غلامحسین نادی - اصفهان (نجف آباد)
    حسن‌علی نجفی رهنانی - کهکیلویه و بویراحمد (گچساران)
    علیرضا نظری - مرکزی (دلیجان / محلات)
    علی نظری منفرد - فارس (آباده)
    عبدالله نوری - اصفهان اصفهان

و

    وارتان وارطانیان - نمایندگان اقلیت (مسیحیان ارامنه شمال کشور)
    ابوالقاسم وافی - یزد (یزد)
    عیسی ولانی - مازندران (آمل)

ه

    محمدعلی هادی نجف آبادی - تهران (تهران)
    عبدالرضا هاشم‌زایی نهبدان - خراسان رضوی (طبس / فردوس)
    سید محمد رضا هاشمی - لرستان (الیگودرز)
    عبدالله هجرتی - قزوین (زنجان)

ی

    کمال‌الدین یادآور نیک‌روش - تهران (تهران)
    محمد یزدی - تهران (تهران)
    مهدی یعقوبی - خراسان رضوی (تربت حیدریه)

انتخابات در یک نگاه

  •    تاریخ برگزاری دور اول
    26 فروردین 1363
  •    تاریخ برگزاری دور دوم
    27 اردیبهشت 1363
  •    تاریخ برگزاری میاندوره ای
    18 مرداد 1363
  •    تعداد واجدین شرایط
    24,143,498 نفر
  •    درصد مشارکت
    65 %
  •    تعداد کاندیداهای ثبت نام شده
    1,592 نفر
  •    تعداد کاندیداهای تایید صلاحیت شده
    1,326 نفر
مرتب سازی بر اساس :

استان :
حوزه انتخابیه :
وضعیت کاندیداتوری :
مرتب سازی بر اساس :

استان :
حوزه انتخابیه :
مرحله راهیابی به مجلس